Laatste update: 7 augustus 2026
per 1 juli 2026 werthof.mijnweb.site

Ringslangen beheren
  Ringslangen sinds 2013
Zoals je kunt lezen in het klussenschema hadden we regelmatig overleg (vanaf 2012-2013) met de ambtenaren van het groenbeheer en de dienst Infra.
We hielden elkaar op de hoogte van het doen en laten, en probeerden elkaar te ondersteunen in wat moest gebeuren. In dat overleg kwamen we o.a. uit op de aanleg van een broedhoop (of broeihoop) voor ringslangen.

En dus bouwden we er aanvankelijk eentje op, in een uithoek van het rietland, in de ochtendzon, maar zeker ook zonder dagrond zonneschijn. Op een plek waar de meeste recreanten niet komen.
We hebben maar een keer hoeven ingrijpen toen iemand besloot juist daar jachthonden te gaan trainen. Juist daar omdat het zo lekker is als je een hoop achter je hebt, want dan kunnen de honden niet om je heen gaan rennen.
 

  Ligging
Iemand had ons verteld, dat je een hoop (als je die keus hebt) niet in de zon moet leggen. De hoop droogt dan eerder uit, en dan moet je er af en toe heen met een gieter.

Nou moet ik eerlijkheidshalve vertellen dat de broeihopen die ik tegen kwam allemaal wel in de volle zon lagen.
Maar ik kan het niet hard maken. Want ik heb die hopen nooit geteld. Dus ik ben en was gewoon blij met de expertise van een ander.

In de links onderaan deze pagina staan handleidingen. Volgens die handleidingen moet een hoop juist wel in de zon liggen.
Met name Ravon is daar stellig over (het verbaast me):
  1. Het moet vast staan dat er ringslangen in de omgeving voorkomen.
  2. Het moet in de directe nabijheid van begroeiing zijn (ook voor de levering van de benodigde takken).
  3. Maximaal 4 meter van open water.
  4. Het moet er rustig zijn, geen verkeer of veel publiek.
  5. Minimaal half in de zon liggen.
De hoop lag hemelsbreed 8 meter van de dichtsbijzijnde vijver, en 10 meter van de spoorsloot. Er zaten veel kikkers en padden de bosjes rondom de hoop. Padden staan bekend als het stapelvoer van de volwassen ringslang. Volwassen ringslangen konden het goed vinden met deze hoop.
Dat bleek, er zaten elk tel-jaar meer dan honderd eieren in.
 

  Broeimiddel: Paardenmest of Kruiden?
Nog een tip van de experts: neem paardenmest, dat werkt beter dan harig wilgenroosje, brandnetel, koninginnekruid, als broeimiddel. Die soorten gebruik je als er geen paardenmest is te vinden. Helaas (op brandnetel na) waren die plantensoorten sporadisch aanwezig. Het is meer werk om die planten te verzamelen dan om naar de manege te lopen en terug met een kruiwagen.
 

  Lasagna
Deze expert was duidelijk ook kok.

De beste tip: bouw de hoop op als lasagna, een gelaagde structuur met takken, riet (of hooi) en mest, op hetzij een pallet als iemand een vorkheftruk heeft of op dikke boomstammen, en zorg dat de slangen van onderen af en van opzij in de hoop kunnen komen.

De eitjes zitten meestal op zo'n 40-60 cm diepte, dus de hoop moet hoger zijn, en dus ook breed (bijvoorbeeld minimaal 1x2 meter, 80 cm hoog). Als je de eierschalen (soort wit-leren zakjes) gaat tellen dan moet de hoop gemakkelijk uit elkaar te halen zijn. Dus het is verstandig om daarmee, tijdens de bouw, alvast rekening te houden. Dat was een wijze raad.

Onze eerste hoop werd bijna 6 meter lang. Een enorm bouwwerk, en dat trok kennelijk ieder jaar vele slangen aan.
 

  Onbereikbaar en onderverhuurd
Er was helaas een grote beperking aan de plek die ook de experts niet hadden voorzien: Spoorzicht is moerasbos en in de natte wintermaanden stijgt het water, en staat het rietland onder het waterpeil, de hoop zelf net niet (dankzij de boomstammen eronder).
Dus als het stevig regent in de winter, dan kun je er niet komen met een kruiwagen in het voorjaar. Dat dwingt je om de hoop op te bouwen in het najaar in plaats van in het voorjaar. En dan heb je stevig wat mest nodig om die hoop in het voorjaar op temperatuur te houden.

Dat betekent ook dat in de natte maanden de hoop bewoond wordt, o.a. door (woel-)ratten. Als je zo'n hoop uit elkaar trekt, dan racen die dieren weg. En dan weet je, dat als ze waren gebleven, deze hoop niet meer geschikt was voor slangen.
 

  Broedhoop verplaatst (na eerst een 2e test)
Na 1 jaar (2014) is er een tweede hoop gemaakt aan de oostkant van het park, tussen ingang-II en ingang-III. Dat was dichter bij de manege, hoger en droger.
In 2015 gooide de iependienst daar zo ongelooflijk veel hout bovenop dat het resultaat niet meer te tellen was.

Gelukkig hadden we precies daar een excursie waterbeestjes georganiseerd, en toen we die wilden voorbereiden door kroos en kikkerbeet weg te halen op de plek waar de netjes erin moesten, zagen we het.
Een kleine 90 babyringslangen die lagen te zonnen op de kikkerbeet.
Resultaat van de laatste ringslang broedhoop in het park.

Nog dat zelfde jaar is toestemming gevraagd aan de wethouder om een nieuwe hoop op te bouwen in het Smulbos, onder de kroon van een iep. Uiteraard kregen we die, en de wethouder stelde het toenmalige hoofd Groen (Wim Verbree) ervan op de hoogte.

Sindsdien (2016-2017) ligt daar een hoop, en niet meer in het park. Ik bouwde de hoop, jaarlijks op, brak hem jaarlijks af om de eierschalen te tellen, tot ik in de Covid-tijd trombose kreeg en niet meer kon lopen.
Het gaat inmiddels weer wat beter. Dank je.
 

  Onteigening
In 2024, 2025 en 2026 gebeurden er steeds vreemdere dingen. Maaimachines namen een steeds groter stuk van de hoop mee, en in 2026 reed de maaimachine op 22 juni 2x over de hoop heen. De hooimachine kwam op 26 juni en reed wel 9 keer over de hoop heen en weer. Ik keek vanuit de verte toe, en was verbijsterd. Wat gebeurt hier? In het broedseizoen, in het slangen eieren broedseizoen? Probeert iemand ringslangbabies of eieren te vermalen? Is dit opzet of een communicatiefout?

In 2025 was er nog contact met de gemeente, of wij soms wisten van wie die hoop was? Dit is niet mijn persoonlijke hoop, noch die van mijn vrouw, noch die van het buurttuincomplex.
Dit is de hoop van de Werkgroep Spoorzicht. Van de KNNV-werkgroep Stadsnatuurbeheer. Aangelegd met toestemming van de toenmalige wethouder. En met instemming van Wim Verbree.
 

 
Het buurtmoestuin complex is begonnen als IVN-werkgroep. De werkgroep Natuurpark Spoorzicht is geen IVN-groep. Voor alle duidelijkheid.
Als je in een ALV tegenover elkaar zegt dat samenwerking is als het trekken aan een dood paard, dan is samenwerking ook niet bepaald meer te verwachten.

De buurtmoestuin leden zijn geen leden van de Werkgroep Spoorzicht, al zijn sommigen op individuele basis vrijwilliger geweest van die werkgroep.

Ik krijg de indruk dat sommige zaken soms bewust verward worden
als er geld uit valt te slaan.

Voor alle duidelijkheid: de werkgroep Spoorzicht werkt zonder subsidie, bewust, al die jaren. Dat is een principiële keus.

De buurtmoestuin en het IVN hingen bewust wel aan de subsidiekraan, in het verleden in ieder geval aantoonbaar. De buurtmoestuin is opgezet met subsidie voor de woonwijk Spoorzicht. Het tuinhuis van de buurtmoestuin is gebouwd met subsidie van de gemeente Diemen.

De werkschuur van de werkgroep Spoorzicht is niet gebouwd met subsidie voor, nogmaals, alle duidelijkheid. IVN en KNNV zijn 2 verschillende clubs.
In sommige regio's kunnen IVN en KNNV samen goed door een deur, maar hier toevallig totaal niet.
Het KNNV-verwijt is dat IVN probeert geld te slaan uit het werk van anderen. En het IVN-verwijt is dat de KNNV is als het trekken aan een dood paard. Dat komt samen voorlopig niet meer goed.
 
 
Als je zoekt op broeihopen of broedhopen, dan vind je van alles
(fijn, dan hoef ik dat niet zelf te doen):

Link naar pagina
link naar pagina
Link naar pagina
Link naar pagina
Handleiding (pdf, Ravon)
Handleiding (pdf)
Handleiding (pdf)
Handleiding (pdf)
hand-out pdf
 


  Beheer Spoorzicht (Diemen)   Tot     1 juli 2026 https://werthof.home.xs4all.nl/
Vanaf 1 juli 2026 https://werthof.mijnweb.site/
     
Laatste stilistische wijziging: 7 augustus 2026