Excursies Spoorzicht

Het Diemer Platform Spoorzicht Groen organiseert natuurexcursies in park Spoorzicht. Er zijn excursies geweest voor zowel publiek als voor selecte gezelschappen. Enkele ervan staan hieronder vermeld.

   

 

Excursie bramen, zaden en paddestoelen (10 september 2000)

  
  Deze excursie ging over de rijkdom van de natuur en de vele eetbare of nuttige planten en paddestoelen in de natuur van Spoorzicht.
Het park bood weer volop bekijks met tranende Toevige labyrintzwammen, Geel schijfzwammetje op braam, allerlei kleurrijke slijmzwammen die duidelijk uitwaren op groepssex, parende houtpanserjuffers, langs snellende paardenbijters, en volslagen onbekende rupsen in vergadering bijeen.
 
  klik op plaatje voor meer informatie
Wie de houtpantserjuffer eenmaal goed bekeken heeft, vergist zich nooit meer. 		 
  • De veruitstaande ogen (een kenmerk van juffers) zijn grijzig of donker (kenmerk houtpantser)
  • Het pantser op de schouders is (metallic) groen
  • Typerend is de vorm en de wittige kleur van de langwerpige (ruitvormige) vlekken in de vleugels (de pterostigma, balansgewichtjes in de vleugel)
  • de vleugels zijn in rust niet netjes opgevouwen (zoals bij andere juffers)
  • de soort vliegt rond van half augustus tot half oktober (bij mild weer)
    • .
 
  klik op plaatje voor meer informatie
  En als je dan in een rondleiding over bramen, zaden en paddestoelen ook nog eens een echt paringswiel van houtpantserjuffers aantreft, dan is je dag geslaagd.
De houtpantserjuffer is de enige juffer die haar eieren legt in hout (de stam van levende elzen van 3-5 jaar oud).
Als de larven uit de bast kruipen dan hebben ze nog geen pootjes. Omdat ze in het water overwinteren, moeten ze zo snel mogelijk op zoek naar de sloot.
Als moeder haar kroost in een boom ver van de sloot heeft gestopt, dan moeten de larfjes hopsend als een kind in een hobbezak naar het water toe. Het schijnt dat larfjes op die manier wel 50 meter kunnen overbruggen. 		 
  klik op plaatje voor grote afbeelding (33 Kb)
  Deze gespreksgroep (rupsen van de nachtvlinder Wapendrager) hing ingesponnen in een hangmat aan een jong takje wilg tussen twee zijtakjes. Alle alle tussenliggende bladeren en knoppen waren volledig kaal gegeten.
Meestal kom je laat in het seizoen, september tot half november, deze rupsen niet samen tegen. Als de groepstak op is, gaan de rupsen elk hun eigen weg, op eik, iep en soms op hazelaar.
Een flatbewoner aan de Martin Luther King laan wist te melden dat deze vlinders 's nachts massaal afkomen op het licht van de flats. 		 

Overzicht

 

Excursie waarom groeit er wat er groeit? (11 juni 2000)

  
  Typering: spontaan ontstaan en verjongend essen-iepen bos  
 
  • Met op de lagere, natte, doorlatende delen een elzenrijke essen-iepen subassociatie met zwarte els, grauwe wilg (vochtindicator) en amandelwilg
  • Met op de nattere, ondoorlatende delen een wilgenrijke essen-iepen subassociatie met schietwilg, katwilg, kraakwilg (griendwilgen) en amandelwilg
  

 

Het bos kenmerkt zich door:

  • boomlaag:
    Zwarte els, op de drogere delen Gewone es en (Gladde) iep, op de nattere wilg
  • struiklaag:
    Rode kornoelje, gewone vlier, spaanse aak, vogelkers, aalbes, zwarte bes (vochtindicator), kruisbes, amandel- , schiet-, kraak- en katwilg, braam- en dauwbraam
  • kruidlaag:
    1. Speenkruid (in de lente onder de oudste essen),
    2. Geel nagelkruid (in de koelere schaduwrijkere boszoom aan de zuidkant),
    3. Kleefkruid, look-zonder-look, robertskruid, fluitekruid, reuzenzwenkgras, koninginnekruid (op de zonnig tot iets schaduwrijkere plekken aan de noordkant),
    4. Ereprijs-soorten, hondsdraf en heermoes (in en langs de drogere, zonniger boszoom),
    5. Gewone engelwortel, gewone bereklauw, en zevenblad, gevlekte en ongevlekte rietorchis, (in de schaduwrijkere, koelere en niet te natte boszoom langs de paden aan de zuidkant),
    6. Bitterzoet, pitrus, wolfspoot, harig wilgeroosje, grote wederik (op de zeer vochtige delen in het midden, aan de zuidwestkant),
    7. Gele lis, grote lisdodde, kattenstaart, smeerwortel, veenwortel, grote waterweegbree, rietgras en hennegras (op de meer rietachtige delen in het midden),
    8. Grote en geknikte vossestaart, kruipende boterbloem, scherpe zegge (op de eenjaarlijks gemaaide vlakken aan de zuidoostkant),
    9. Pinksterbloem en rietorchis (langs de zonniger gelegen, iets drogere veenweidezoom aan de oostkant)
  • moslaag:
    gewoon dikkopmos, bleek dikkopmos
  

  Er staan natuurlijk veel meer soorten, maar dit zijn de meest typerende planten en mossen voor het vegetatietype. Of dit type blijvend is, is nog maar de vraag. Sommigen verwachten dat het elzenbroek zal worden, zoals het meeste bos in Diemen.

Het is pas sinds 1992 dat een boer uit de omgeving met het maaien van alle velden is gestopt. Hij stopte ermee omdat het terrein te nat werd voor zijn zware machines, de elzen overal opschoten en het terrein in snel tempo veroverden. Er was geen doorkomen meer aan.

Het is pas sinds 1985 dat de bemaling van het terrein gestopt is. De invloeden ervan zijn nog niet allemaal zo zichtbaar. Veel bomen en struiken passen zich aan, aan een natte tijd die even wat langer duurt dan anders.

Regenwater stagneert zichtbaar op allerlei plekken en leidt dan tot langdurige plas dras omstandigheden. Dat noopt bomen om minder diep en vooral breder te wortelen om toch stabiliteit te vinden. 		 

  Bomen met penwortels leggen het daarom nu af; ze worden ziek en schimmelen weg. Andere bomen zijn nu plotseling in het voordeel: essen, iepen, wilgen en elzen wortelen relatief oppervlakkig. Maar veel bomen die hier oorspronkelijk zijn aangeplant, zijn geheel of bijna verdwenen, zoals eik en berk. Ze horen thuis op net iets drogere grond. Of zoals meidoorn en hazelaar. Ze hebben een lichtbehoefte die groter is dan ze kregen onder de kroon van es en iep.  

  De minst geschikte plekken bleven open. Dat zijn vooral plekken met verharde ondergrond. Tegelpaden, graffelbaan, kleibulten. Regenwater kan daar niet weg, en bomen staan op die plekken van najaar tot voorzomer daadwerkelijk met de voeten in het water, met steeds wisselende waterstanden.
Als er iets is waar zwarte els en moeraswilgen niet van houden dan is het dat: 'getijden', wisselende waterstanden. 		 

  De rest groeide dicht. En in de schaduw onder de elzen begonnen zaailingen van es en iep te kiemen.

Pas nadat ook de bemaling gestaakt was, zijn de griendwilgen (schietwilg, katwilg) opgeschoten, terwijl de grauwe wilg (moeraswilg) en de amandelwilg (schaduwwilg) al iets langer aanwezig zijn.
Pas daarna zijn de meeste berken overleden, en iepen ziek geworden.

De meeste jonge essen op het terrein (spontane uitzaaiing) zijn al acht tot tien jaar oud voor je ze ziet staan. In de begin jaren groeien ze zeer traag. Dit in tegenstelling tot een typische pionierboom zoals de zwarte els die zo snel groeit dat je in twee-drie jaar al tegen een stevige boom opkijkt.

Essen en iepen kiemen goed in de schaduw. Wilgen kiemen alleen bij voldoende licht, bij voorkeur in volle zon. Alleen de amandelwilg kiemt ook goed in schaduw. 		 

  Bomen beinvloeden wat er in de kruidlaag groeit. Elzen raken vrij vroeg in het blad, maar raken dat in augustus kwijt aan het elzenhaantje, en in september maken ze nieuw blad. Grasondergroei typeert de lente en de herfst. Engelwortel, brandnetel, braam, harig wilgenroosje en koninginnekruid de zomertijd.

Essen en iepen schieten eind mei in het loof. Hun bladerdek is dan zo vol dat het bijna alle licht wegvangt. Onder essen en iepen tref je vooral voorjaarsbloeiers aan, zoals speenkruid, fluitekruid. De bosrand vangt meer licht. Je treft er tal van zon- en schaduw minnaars, zoals bereklauw, engelwortel, dolle kervel en zevenblad (alle schermbloemigen).

Pas als wilgen ouder worden, bepalen ze de ondergroei. Wilgen zijn echte lichtminnaars. Jong zijn het ijle sprieten. Pas op oudere leeftijd nemen ze veel licht weg. Je kan aan de bestaande begroeiing vaak al zien waar wilgen zullen gaan komen: heen, biezenknop, mattenbies, pitrus, bitterzoet, kattenstaart, gewone wederik, gele lis, waterweegbree, riet en veel vlottend gras, soms mannagras. 		 

poes gijs