Laatste update: 15.06.2026.

Proefvlakken in Spoorzicht De minst gedeelde informatie op deze site betreft de Proefvlakken,Proefveldjes of Projecten. in Natuurpark Spoorzicht. Het waren gebiedjes waarin experimenten plaatsvonden met beheeringrepen. Het best gedocumenteerd is nog het allerlaatste project Hügel-gebied, als experimentele beheervorm. Maar er waren veel meer kleinere en grotere veldjes, en ze waren bij menigeen geliefd, weten we van veldgebruikers. Vaak ging het in eerste instantie om het verwijderen van de invasieve exoot Dijkviltbraam. Zodra dat was gelukt ontstond er een plaag van Grote brandnetel, en als die ook was weg gehaald (met wortel en al), pas dan kwam er rust in de tent, en dan kon je wat ontwikkelen, of afwachten op wat er dan zou komen. Zo waren er allerlei kleinere veldjes, en enkele daarvan komen in dit verhaal aan bod. Voornamelijk omdat van andere plekken foto's ontbreken. Wat was de opzet, is die gehaald, en wat het resultaat na zoveel jaar? Eigenlijk is het triest dat veel van die veldjes werden aangewezen door de landschapsarchitecte als plekken om spelgelegenheden te plaatsen. Dat geeft iets aan over natuurinzicht. De minst schadelijke zijn het in overleg geworden. Er was ook een jonge ecoloog mee. De plekken die hij het mooist (het meest oer) vond, waren de plekken die het laatst waren omgevormd. Gelukkig had hij er een betaalde baan aan.

Mei 2020 maakten we werk van ons klussenlijstje. Daarop stond o.a. de aanpak van een aantal knelpunten (na controle op nestelgedrag), en het bekijken (of bewerken) van bestaande proefvlakken. Knelpunten zijn plekken waar plaagsoorten het maairegiem bepalen. Proefvlakken zijn plekken waar plaagsoorten zijn weg gehaald in de hoop dat er iets anders voor terug komt. Daarvoor moet je bij braam en kornoelje nogal ruig tekeer gaan met hak of drietand om de wortels eruit te trekken. Niet alleen de dikke wortelstok, maar ook de dunnere, zwarte kabels. Wamt anders heb je alles binnen een jaar weer terug.

Grof hakwerk (2019)

De eerste plek is in 2026 niet meer herkenbaar, er zijn wilgen in het vrije gat gevallen, en de dijkviltbraam is terug, en niet meer verwijderbaar als je niet eerst het wilgenhout verwijdert. Voor wie de plek niet herkent. Het is ergens in voetbalveld-I, ter hoogte en in het verlengde van de houtril die achter de kinderspeelplaats (aan de zuidkant van het terrein) langs loopt. Die houtril was er toen nog niet, en die bestaat sinds najaar 2024 vooral uit dik, ziek en ongeschild iepenhout. Stammen met zo'n 15 cm doorsnede. Stammen die volgens het iepenprotocol geschild hadden moeten zijn. En die gewoon nog steeds onder gezonde bomen lagen. Wegens personeelswisseling kwam er geen ambtenaar controleren of het werk wel of niet goed was uitbesteed. Onze opzet was kaalslaan en dan opnieuw beginnen. Dat ging goed, maar in de bodem zaten zieke essen haarwortels. Dat zegt genoeg: essentakvlieskelkje tast halfjaarlijks de wortels aan, dus je kijkt omhoog naar de kroon om het werk van de andere jaarhelft te bewonderen. Bingo Deze woudreuzen gaan dood. In de eerste jaren erna kiemde veel basterdwederik en heksenkruid. In 2024 kwamen de bramen terug, ze groeiden met anderhalve meter per jaar naar het midden. Ook vielen er elk jaar een paar bomen of dikke essentakken in de tot dan toe open ruimte. Uiteindelijk sneuvelden de zieke essen, en werden omgezaagd. (2025 einde proefvlak-I).

Grof knipwerk (2020)

De tweede plek is daar vlakbij, en vormt een schuine lijn vanaf de hugel-bypass-bypass richting noordoosten. hugel-bypass-bypass is een pad dat de middellijn van voetbalveld-I volgt. En deze diagonaal wijkt daarvan 30 graden af. De ingreep vormde een inham in de bramen, van zo'n 2 meter breed en 10 meter lang. De bedoeling was om daar eventueel grond te kunnen oogsten voor de paden als de gemeente niet afkwam met zand. Gelukkig kwam er in 2020 ook zand. Dus dat graven ging niet door. Op de hoek van de afslag stond een dikke (30 cm doorsnee) gewone es. Die is op een dag door een door de gemeente ingehuurde ploeg boomzagers omgezaagd en in stukjes langs het pad gelegd. De geopende inham (proefveld-II) kreeg ineens veel meer zon dan ervoor. En de bramen (invasieve exoot) begonnen opnieuw te woekeren.(2025 einde proefvlak-II)

Fijn hakwerk (2020)

Er is maar 1 herkenningspunt om Proefvlak-III te herkennen: de zachte berk. Op deze foto staat de witte stam links acheraan. Op deze plek is najaar 2025 de kinderspeelplaats voor jongere kinderen gemaakt. De plek zag er zo rustgevend en natuurlijk uit (dat haal je de koekoek), dat die toepassing wel hier moest komen, en niet ergens anders. Tot 2025 was de plek in onderhoud, d.w.z. bramen gingen eruit met wortel en tak, kiemende essen werden met de hand uitgetrokken, veelbloemig roosje ook. De grond werd weinig belopen, en daarop werd ook gelet. Rietwortels werden uitgeboord en zelfs veel hondsdraf werd handmatig verwijderd. Het pad erlangs werd ook extra onderhouden en afwisselend met snippers en met zand opgehoogd. De balken langs dat pad, oorspronkelijk zachthout (els), werden vervangen door inheems hardhout (es, iep) zodra dat beschikbaar kwam. Mei 2023 is een deels houtril, deels takkenril aangelegd. Dit om honden te beletten, muizen, mollen, konijnen en grondbroedende vogels te verstoren. En om de ril te kunnen aanleggen werd tot voorbij de houtril-plek alle bramen verwijderd, opdat je er als vrijwilliger veilig bij kon komen. Dat alles was net klaar toen de landschapsarchitect op bezoek kwam. Het resultaat staat er nu. (oktober 2025 einde proefvlak-III).

Dit veldje was Proefvlak-IV, ook gelegen in voetbalveld-I, maar iets meer naar het westen. Ogenschijnlijk oogt zo'n speenkruidveld heel natuurlijk. Maar dat is het niet. Het ziet er zo uit, omdat het zo werd beheerd. Alle dijkviltbramen zijn uit dit vlak verwijderd, met wortel en tak, in 2018. Alle kiemende essen zijn uitgetrokken. Er kwamen in 2020 wonderbaarlijk veel kiemen van rode kornoelje op, net alsof iemand een handjevol besjes op dit plekje had gegooid, omdat het toevallig toch net leeg was. En dat moet je niet hebben bij bosomvorming. Dus die zijn voor de zekerheid ook verwijderd. Proefvlak-IV werd van 3 kanten bedreigd. Vanuit het noorden door klimop (die zit er nog steeds, of weer). Vanuit het westen dijkviltbraam. Van bovenaf door zeer kiemkrachtige essenzaadjes. Allemaal heel vervelend, en bewerkelijk. Want als het nat is, dan kun je er niet lopen. De grond moet droog zijn. Ten westen van dit veldje groeide ook canadese kornoelje in de bosjes, vermengd met wat struiken rode kornoelje. Voor de zekerheid zijn alle canadese kornoeljes uit dit bosje verwijderd. Aan het kruispunt van 4 zandpaden in het speenkruidveld stond een haard canadese kornoelje onder een wilg. Ook die is voor de zekerheid verwijderd, want ze stonden hemelsbreed te dichtbij. Proefvlak-IV groeit sinds 2025 langzamerhand weer dicht, met dijkviltbraam. (2026 einde proefvlak-IV).

Proefvlak V is meer subtiel

Tegenover Franks kastanje (hartje)	ligt of lag een veldje Dagkoekoeksbloem

Zevenblad

Proefvlak5 ontstond in de Covid-tijd. Bramen (Dijkviltbraam) waren 5 meter achteruit gezet, met wortel en tak. Er waren wat elzenstammen opgeofferd aan padranden. Er was daardoor net iets meer licht en ruimte op de grond en in het speenkruidveld stonden deze roze dagkoekoeksbloemen te pronken. Het is een indicatorsoort van kapvlakten en bosranden. Dus helemaal op z'n natuurlijke plek, zou je denken. Tussen 2001 en 2007 stond hier boasandoorn (uitgeroeid door een vrijwilliger die andoorn aanzag voor brandnetel), zevenblad (een tuinontsnapping) en boshyacint (kweekvorm, ontsnapt bolgewas). De grond bevat veel graffel, uit de tijd dat hier gehonkbald werd. Toen hier nog smeerwortel stond (1999-2005), was dit de enige plek met smeerwortelmycena. Op die plekken staat al ruim 10 jaar gele lis (die kan beter tegen schemeren). Na de grootschalige kap in 2007 voor de baggerklus, sloeg overal braam op in het bos, zo ook hier. En alles viel eraan ten offer. Waar braam wint (en braam wint meestal), staat na enkele jaren niets anders meer. Proefvlak V had tot doel de berm terug te veroveren, en flora te herintroduceren als die niet vanzelf terug kwam. De flora kwam niet vanzelf terug. Nu inmiddels wel, maar nu rukken de bramen ook weer op. Tussen 2019 en 2023 waren ieder jaar kleine ingrepen nodig (een uurtje rommelen met groene vingers, hier en daar een braamrank afknippen en weg halen). Toereikend en weinig werk. De geintroduceerde flora neemt langzaam af. Dit betekent dat het zaad niet optimaal terecht komt, waardoor onvoldoende verjonging optreedt. Er zijn inmiddels andere planten die zich blijvend vestigen, zoals groot heksenkruid en hangende zegge (of je daar nou blij mee moet zijn, is een tweede) Proefvlak V heeft de potentie om de werkgroep te overleven. Mits de braam niet toeslaat. Maar zal er anders uit zien, dan aangenomen.

Proefvlak VI was noest hakken, spitten en trekken

Proefvlak VI had een haag (leek het) van metershoge Canadese kornoelje.

Proefvlak VI bleek na het ruimen een tikkeltje diep voor een haag.

Proefvlak VI was allereerst bedoeld als experiment voor een zelf gerzonnen protocol. Dat protocol diende twee doelen. Enerzijds bestrijding door verwijdering, anderzijds transport zonder nieuwe haarden te veroorzaken. Bestrijding en transport gaan gepaard met het serieuze risico het omgekeerde te bereiken van wat je wilt. In 2018 is de aanwezigheid van Canadese kornoelje in Natuurpark Spoorzicht uitgebreid onderzocht. Hoeveel zijn het er (ruim 6000)? Waar staan ze (vooral aan de oostkant)? Waar komen ze vandaan (uit de woonwijk)? Dichtbij de ingang (pal buiten het park, naast een tuin)? Verder weg (in Amsterdam Watergraafsmeer, Flevopark)? En het allerbelangrijkste: hoe herken je ze vegetatief in het winterseizoen(aan de wratjes) en hoe onderscheid je ze van onschuldige, inheemse planten die je niet kwijt wilt (aan de glans en aan de kleur) ? Vervolgens is nagegaan hoe je ze kunt bestrijden, wat zin heeft (rooien) en wat niet (maaien)? Er is een bestrijdingsprotocol opgesteld dat ook rekening hield met het transport van de oogstplek naar het hek. Daarna zijn proefvlakken gekozen, vrijwilligers gevraagd, en zijn die vlakken leeg getrokken. Tijdens teambuilding van een politieke partij zijn alle gerooide struiken naar depot1 en depot2 gebracht. In 2019 is gekeken wat er in depots nog leefde, wat er was dood gegaan, en wat er opnieuw op kwam op de proefvelden. Daarvan is een verslag gemaakt en de conclusie is gedeeld met de VBNE. Proefvlak VI was natuurlijk niet de enige plek die we dat jaar rooiden. Het aantal planten brachten we in 2018 terug van 6000 naar 2000. De rest staat er dus nog steeds, en als het tegen zit breidt het zich ook nog steeds uit. Toevallig was Proefvlak VI ook erg geschikt om te kijken wat er daarna zou gaan groeien. Uiteindelijk, de directe omgeving werd toch al voortdurend gemonitord. Nou simpel, het begon met basterdwederik en hondsdraf, daarna riet, daarna dijkviltbraam. En nu staat er een spelaangelegenheid.

Beheer Spoorzicht

Tot     1 juli 2026 https://werthof.home.xs4all.nl/ Vanaf 1 juli 2026 https://werthof.mijnweb.site/

Laatste stilistische wijziging: 29 juni 2026