Last update: 27 december 2015
(30-11-2024 typo aangepast).
(17-06-2026 stijl aangepast)

Natuurpark Spoorzicht Diemen kilometerhok:

In het centrum van Diemen, ingeklemd tussen spoorwegen en autoweg A1, ligt een prachtig stukje natuur. Het gebiedje maakt deel uit van de Diemer Scheg. Dat is een trekroute van wilde dieren tussen de Diem en de Watergraafsmeer. Dieren gebruiken het park langs die route om te uit te rusten, te eten en jonkies te krijgen.

Om die trekroute in stand te houden, legde NS (Prorail) een stobbenwal aan op het viaduct over de A10, recht achter de zodenhoek in Park Spoorzicht. Dieren die van deze route gebruik maken, zijn bij voorbeeld vossen, ringslangen, padden, marterachtigen zoals hermelijn, bunzing en wezel, en kleinere zoogdieren, zoals haas, egel en noordse woelmuis. Foto boven: jonge bunzings van drie maanden oud worden door moeder verdreven, en moeten op zoek naar een eigen plekje. Dit jong heeft dat niet overleefd. Vondst: 16 juli 2006

In Nederland (sinds 2002) Ramshoorngal (Andricus aries)

	De website Natuurpark Spoorzicht en de Werkgroep Spoorzicht Diemer Platform Spoorzicht Groen (de Werkgroep Spoorzicht) bestaan op 30 april 2015 16 jaar. In die 16 jaar is veel veranderd. De organisatiestructuur is aangepast. Er blijkt samenwerking mogelijk met meerdere partijen. De vrijwilligerscoördinatie is gestroomlijnd. Vrijwilliger-selectie en gereedschapkeus zijn aangepast aan recente wetgeving. De Werkgroep van het Actieplatform is een beheergroep, met werkschema, groenschouw, werkdagenschema's, risico-analyses, en monitoring. Werkgroep Spoorzicht is sinds oktober 2015 toegetreden tot de Werkgroep Stadsnatuurbeheer van vereniging KNNV-Amsterdam.
	Nieuws over Natuurpark Spoorzicht uit 2013 en 2014 vind je hier.

Nieuws uit 2015

In een ecologisch rapport (van lang geleden) staat: meer zonplekken en lichtbanen in het bos is beter voor insecten, kikkers, padden, salamanders en ringslangen. En die zitten er graag. Vooral als planten ook in bloei komen bij voldoende zon. Het park moet lichter, zonniger en dus aantrekkelijker voor plant, mens en dier. (24 februari 2015). Over Baggeren, Eco-oevers en Overlevingskansen Over Schouwen en Schonen van Oevers Over Lichtbanen, Lichtschachten, Zon en Schaduw Over Hügelen in Tuin en Bos Over het Broedseizoen Over Zand en Snippers op Paden Over Maaien en Hooien van het Veld Over de Storm van 25 juli Over de Tastbare Herinneringen van Sportpark Spoorzicht Over de Plagen van Egypte (Spoorzicht aan het gas) Over de Kraam van IVN en KNNV (Spoorzicht en Gemeentedag) Oudere pagina's, zie: Spoorzicht 2013-2014 Spoorzicht 2015 (deze pagina) Spoorzicht 2016 Spoorzicht 2017 Spoorzicht 2018 Spoorzicht 2019 Spoorzicht 2020 Spoorzicht 2021 Spoorzicht 2022 Spoorzicht 2023 Spoorzicht 2024 Spoorzicht 2025 Spoorzicht 2026

Baggeren, kan dat zomaar?

In 2015 wordt de sloot gebaggerd. De bagger wordt afgevoerd, met alles wat erin zit. Uit ervaring sprekend: de levende have wordt mee afgevoerd. Misschien helpt het begroeiingsdoek aan de westoever mee aan de overlevingskansen van dieren. Bij rechte oevers overleven ze het baggeren niet. De westoever is bekleed. Daarin kunnen ze schuilen, als ze wakker genoeg zijn, en het water warm genoeg is om actief te kunnen reageren op de baggeraar. En deze hoop blijkt waar. Tijdens 2 excursies Waterbeestjes (Speuren in de sloot), op 28 juni en op 30 augustus overtreffen de vondsten alle verwachtingen. Er worden op deze plekken 28 juni veel soorten dieren aangetroffen, zoals kleine watersalamander(adult 3x, larve 1x), groene kikkers(30+, geen kikkervisjes), bootsmannetjes (gewoon en tenger, 20+), poelschaatsenrijders (jonge en oudere dieren, 15+), poelslakken(0, wel gevonden in 2014), posthoornslakken (alle leeftijden, 15+), bloedzuigers (klein, 10-tallen), heidelibellarve (1x, groot), variabele waterjuffers (larve 1x, imago 3x), muggenlarven(0, wel gevonden in 2014), keverlarven (gegroefde,grote zwarte watertor, beide 1x), kroosvlindertje (1x), duikerwants (2x), baars (0,5 cm, 1x), 3-doornig stekelbaarsje (6x), 10-doornig stekelbaarsje (4x), waterschorpioen (klein en groot, 6x), waterpissebed (0, wel gevonden in 2014). Op 30 augustus worden van minder soorten meer vangsten gedaan, zoals: drie jonge ringslangen (circa 12 cm lang, dus geboren in 2015), veel groene kikkers, veel bloedzuigers, t ientallen larven van kleine watersalamander, talloze bootsmannetjes, 3 waterschorpioenen, grote en kleine posthoornslakken, 2 joekels van poelslakken, heel veel kleine larven van het lantaarntje (juffer-soort), en vele (+10) larven van heidelibel. Alle springlevend. En een gigagrote larve van de Tuimelaar (groot soort watertor). Het geniale idee van die eco-oevers werkt dus echt. Dieren kunnen ontsnappen aan de baggeraar door zich vast te klemmen aan de oevervegetatie. Niet ieder genoemd dier vormt het bewijs daarvan, want veel eitjes zijn pas gelegd na de baggerklus. Er zijn echter ook dieren waarvan de eitjes vorig jaar gelegd zijn, zoals die van de heidelibellen, en met name de vondst van veel heidelibel larven, en vondsten van oudere poelslakken en posthoornslakken bewijzen dat het werkt. De bagger is afgevoerd, de fauna is er nog. foto's 24 februari 2015

Tuimelaar-larve Kenmerken: harenrij aan de staart grote tanden voor op de kop Determinatie: Ton van Haaren   Foto's 30 augustus 2015   Kleine watersalamander larve Salamander larven hebben uitwendige kieuwen

Foto Heidelibel larve: 30 augustus 2015 excursie Speuren in de sloot

Schouwen en Schonen

Februari 2015 is de maand van de grote ingrepen aan bos en slootkant. Het is pas februari maar er zijn al 3 werkdagen geweest van ploegen vrijwilligers, en een aantal losvaste werkdagen tussendoor. Als de gemeente slootkanten laat schonen, dan komt daar (teveel ineens aan) biomassa bij vrij, De mensen die de slootkant maaien, werpen alle hout in het struikgewas, ze moeten het ook maar ergens laten. Daar staan nou net alle rode lijst paddenstoelen soorten, juist omdat de bodem er schraal is. Vermesting wil je daar juist niet hebben, en dus moet al dat gemaaide hout alsnog de bosjes uit. Een paar keer hebben we het terrein geschouwd, om te kijken wat beter nu kan, en wat beter nog even kan wachten. Er zijn plekken gemarkeerd die gespaard moeten worden, Er zijn bomen gemerkt die echt weg moeten. Er zijn twee lichtschachten gemarkeerd. Handvest daarbij is een ecologisch rapport van knelpunten, met oog voor de (wilde) dieren die er leven. (24 februari 2015).

Er zijn overal nieuwe takkenrillen gemaakt, voor vogels om in te broeden, en voor padden en salamanders om in te overwinteren. (24 februari 2015).

Schouwpaden schonen, wat is dat?

De schouwpaden (slootkanten) zijn ontbost om ze voortaan te kunnen maaien als grasland. De hoop is dat er kruidenrijke slootbermen gaan ontstaan, net als vroeger, toen hier kleine egelskop en waterweegbree aan de slootkant tot bloei kwam. Binnen 7 maanden werd duidelijk dat de praktijk weerbarstiger is dan de theorie. Oftewel, die hoop blijkt ijdel. (24 februari 2015).

Lichtschachten, wat zijn dat?

De bosgrond is opgeschoond door jong opschot af te snoeien. Bomen eraf, kruiden erin, is het idee. Daardoor komt er meer licht op de grond, en daar kunnen planten dan tot bloei komen, en zo nectar leveren voor bijen, hommels en vlinders. (24 februari 2015).

Lichtschachten zijn uitgekapte lichtbanen in het bos. Die kunnen lijnvormig zijn, cirkelvormig of ovaal, en ze lopen nooit door. Het zijn geen mensenpaden, geen speelplaatsen en zeker geen plekken voor honden. Voor dieren zijn het open plekken met een spel van zon (om het lichaam op te warmen) en schaduw (om het lichaam af te koelen). Voor koudbloedige dieren zoals padden, salamanders en vlinders zijn dat onmisbare levensvoorzieningen. Elke schacht heeft 2 bosranden, en hoe langer de bosrand hoe meer dieren er kunnen leven. (24 februari 2015).

Tot zover de theorie. De praktijk is een andere. De mens is ook warmbloedig. En voor je het weet, oververhit. Zou er wat achter zitten? Achter het struikgewas, misschien? Hoezo broedseizoen? Gewoon even kijken moet mogen. Met de hond, ja, iets op tegen? Kapsoneslijer!

Waar we in 2015 geen rekening mee hielden, waren invasieve exoten. Lang verhaal kort. Het blijkt dat als je lichtbanen kapt in een bos, invasieve exoten zich versneld uitbreiden.

Hügelen, wat is dat?

Tekening schematische bouw Hügel (terp)

Een Hügel is een aarden wal aangebracht op een houten vloertje. Hoe meer gaten er tussen de stammen zitten, hoe meer aarde uiteindelijk tussen de stammen inzakt. Er zijn allerlei manieren om Hügels te maken. Toepassing hangt af van de omstandigheden. Meer over Hügelen, zie Hügelen in Natuurpark Spoorzicht

Broedseizoen

Hebban olla vogala nestas hagunnan hinase hic enda thu wat unbidan we nu Juni. Het is broedseizoen, en zelfs al hebben hondenbezitters daar geen boodschap aan, wij wel. Dus doen we nu eventjes niets aan beheer in de buurt van vogelnesten. We bouwen niet ons eigen nest, vertonen geen nesteldrift, en graven doen we ook maar eventjes niet. Afwachten dus, tot de vogeltjes zijn gevlogen. En dat zijn ze, kort voor de storm. Sinds 21 juli vliegen ze rond in het park en in de woonwijk. Grappig dat je op waarneming kunt zien hoe de juvenielen zich over Diemen-Noord verspreiden, richting Diemer Vijfhoek, in de weken erna.

Zand en Snippers

Foto: 3 augustus 2015 April-Mei. Rond mei arriveert meestal zand. Dat is van de zandbakken in het dorp die dan verschoond worden. In sommige jaren is dat veel, in andere jaren weinig (omdat het verdeeld wordt over allerlei clubs in het dorp). Dat zand rijden de vrijwilligers uit over de paden.

Twee vuistregels: 1. Zand in de Zon, Snippers in de Schaduw. 2. Zand onder Es en Iep, Snippers onder Els en Wilg. Meer weten? Klik hier

Hooien

Foto's: 1 september 2015 Wie Maait, Zal Hooien (Hooibeheer). Vroeger maaiden we met de zeis. Ieder jaar opnieuw. En als we gemaaid hadden, dan gingen we hooien, met een (hooi-)hark. Ook ieder jaar opnieuw. Dat ging goed totdat Waternet het veld kreeg toegewezen als baggerdepot. Vanaf die tijd is maaien uitbesteed. Het hooien bleef. Als je hooi laat liggen, dan vervilt de grasmat. Niet hooien betekent meer riet, minder gras, en geen bloeiende planten.

Branden Als je het veld afbrandt, dan gaan alle ondiep wortelende planten (gras en kruiden) dood, maar het riet niet, want dat wortelt diep. Je krijgt dan dus meer riet.

De Storm van 25 juli 2015

Foto's: 12 augustus 2015

Op 25 juli 2015 raasde een zeer zware storm over Nederland. Het KNMI kondigde een weeralarm af voor het westen, oftewel code rood. Dit keer terecht. De noordwesterstorm richtte een spoor van vernielingen aan, als gevolg van de hevige windstoten, de zware en langdurige neerslag die eraan vooraf ging, en het feit dat de bomen vol in het blad staan, en dus meer wind vangen. Ik keek uit het raam en zag een donkergrijs slurfje, in een rare hoekige knik, uit een wolk steken. Dat slurfje trok dwars door Spoorzicht, ruwweg van noord naar zuid, over het midden van het terrein. Toen ik de volgende ochtend het bos in ging, waren bijna alle paden geblokkeerd door boomkruinen van 2-3 meter hoog, vooral van iep en kraakwilg. Na dagen zagen met beugelzaagjes, toch maar eens de gemeente gemaild. Die zette een aannemer in, met motorzaag, en dankzij dit ingrijpen, liggen de paden er weer mooi bij.

Deze Wilgenbezemmijtgallen woeien uit de schietwilg

Top van deze 50-jarige iep brak af op 3 meter hoogte, en veroorzaakte een ravage.

Top uit de iep gewaaid.

Deze iepen op het middenpad vielen om met kluit en al.

Deze kraakwilgen vielen om met kluit en al.

Deze schietwilgen ("kantinezandje") zijn met doorweekte kluit gekanteld

De Tastbare Herinneringen aan Sportpark Spoorzicht

Foto's: 12 augustus 2015. Op de foto boven: hier hing het reklamebord van het uitzendbureau

In de DiemerNieuws van 6 augustus staat een stuk van Oscar Borghardt over "Sportpark Spoorzicht voelde als thuis", de thuisplaats van de Diemer Atletiek en Voetbalvereniging (DVAV). Het is een leuk artikel met veel ruimte voor de mijmeringen van een ex-buurtgenoot ("vroeger was alles beter"). In de buurt zelf werd verbeten gereageerd op het artikel, in de trant van "o, gaan ze het nu zo proberen?". En buurtgenoten wezen vooral op de nadelen van vroeger: ballen door je ruit, het ongevraagde advies van de honkbaltrainer om je kinderwagen (met baby) uit je voortuin te halen als je het kind heel wilde houden, auto's die kriskras dubbel in de wijk stonden geparkeerd, tot zelfs in de voortuintjes toe, de grote bek die je kreeg als je er iets van zei, en dan de drainagepomp die dag en nacht stond te stampen, en toch het veld zelden droog kreeg. Het werd snel duidelijk dat ieder recht heeft op zijn eigen herinneringen, en dat de journalist duidelijk de verkeerde had geinterviewd, tenzij hier wat achter stak. Oscar Borghardt heeft daarmee precies bereikt wat iedere journalist graag wil: besproken worden, mond-op-mond-reclame.

Dat artikel vormde de inspiratie om op 16 augustus een excursie te geven over de tastbare herinneringen uit die tijd. Langs overblijfselen van het sportpark, want die zijn nog steeds te vinden, zoals lichtmasten, lantaarnpalen, graffelbanen, windsingels, elektriciteitskastjes en tegelpaden. En gek genoeg kwam daar geen enkele (ex-)sporter op af. De excursiegangers waren er nog nooit geweest. Toen we een kaart lieten zien uit 1983, gemaakt voor een herindeling van de velden, gaf iemand aan: "dat plan zouden ze moeten uitvoeren". Wij konden alleen maar antwoorden: "dat wilde de gemeente ook, maar sporten ging al vrij snel niet langer, het terrein was te nat. Het ligt op het diepste punt van de polder. Ze hebben door de velden te bemalen het veen eronder ontwaterd en dus het terrein omlaag gepompt. Daardoor werd sporten hier voorgoed onmogelijk; er werden te vaak wedstrijden afgelast door wateroverlast."

Graffel op het honkbalveld

Betonnen paaltjes langs de velden

Op de betonnen paaltjes zaten buizen vast met hekwerk

Electriciteitskastjes langs de velden

Electriciteitskastjes op een betonnen plaat

Lichtmasten waren omgebouwde goederenliften op wielen

Zitbankjes, het hout is allang vergaan

Paal ter hoogte van de ver spring zandbak	Putdeksel achter voetbalkantine terrein
Detail ene lichtmast	Detail andere lichtmast (derde lichtmast is gejat)

Spoorzicht en het gas

Foto's 7 september; als je alles gehad hebt, komt het gasbedrijf ....

Laat de leiding nou net onder al die bomen lopen

Dat zijn heel wat stammen (let op de demarcatielijn bij de berk)

En heel wat kroonhout ....

Keurig gescheiden, dat wel.

Voor de tuinders aan de overkant is het ook zuur. Hebben ze eindelijk volop zon, ... loopt de leiding recht onder hun illegale datsha door. Ze zullen moeten hopen op een knik in de leiding. Gelukkig hebben ze de brandblusser al aan de deurpost hangen.

Spoorzicht (KNNV) en Gemeentedag 12 september

Foto's 12 september; gemeentedag,

IVN (buurtmoestuinen) en KNNV (Spoorzicht), samen in een kraam Werkgroep Spoorzicht bekent kleur op 12 september: We zijn vanaf nu een KNNV-werkgroep. KNNV is de mamma-vereniging van het IVN. IVN is de dochter van de KNNV, en daarvan zijn de drie zusjes aanwezig op de kraam: De Harmonie, Prinses op de Erwt en Sweetgrass in de Polder. Alle vier staan we voor duurzaamheid, biodiversiteit, ecologie en educatie. En onderling werken we graag samen.

Bijen-workshop in buurtmoestuin Prinses op de Erwt (IVN) Gegeven door Arie Koster (KNNV).

Spoorzicht

Tot     1 juli 2026 https://werthof.home.xs4all.nl/ Vanaf 1 juli 2026 https://werthof.mijnweb.site/

Laatste stilistische wijziging: 17 juni 2026